Grauwe rouw

Over autisme en rouwverwerking

Logo MijnAutisme

De laatste tijd is mijn leven niet altijd even gemakkelijk geweest. Naast dat de zwangerschapshormonen door mijn lijf gieren, heb ik een paar niet zulke leuke momenten meegemaakt. Zulke periodes zal je altijd in je leven meemaken en momenteel is dit helaas één van deze periodes voor mij. Zo heb ik heb recent een dierbare verloren, maar er zijn ook dierbaren die op deze grens aan het schommelen zijn. Kortom, een emotionele achtbaan voor mij.

Rouw is nooit hetzelfde

Zoals ik al eens eerder heb beschreven in het artikel ‘achtbaanritje’, gaan emoties vaak met ups en downs. Niemand zal op dezelfde manier rouwen. Voor de één zal het rouwen direct starten nadat iemand is overleden, terwijl dit bij een andere pas dagen, weken of zelfs jaren later begint. Hoe dit kan? Het hangt af van veel verschillende factoren. Het kan afhangen per gender, maar ook per leeftijdscategorie. Ook kan het afhangen van iemand zijn of haar karakter, maar ook of diegene nog (andere) trauma’s te verwerken heeft of niet. Maar het hangt ook af van de relatie met de overledene en de steun die je van je eigen omgeving krijgt. Dit maakt rouwen ook zo lastig. Het zal altijd anders gaan, door verschillende factoren.

Zo kroppen vrouwen over het algemeen meer gevoelens op dan mannen, maar daarentegen willen veel mannen niet huilend gezien worden. Jonge kinderen snappen vaak de dood niet of niet goed. Iemand die nog een trauma te verwerken heeft, is mogelijk nog niet in staat om een rouwproces in gang te zetten. En iemand zijn of haar karakter, zal ervoor zorgen of hij of zij bijvoorbeeld veel praat over gevoelens of juist niet. Ook is het een verschil of het een kennis is die is overleden, of een familielid. Maar ook dit zegt overigens niet alles, want ook een familielid kan ver weg staan en soms kan een kennis veel dichterbij staan. En of je veel steun krijgt of weinig, kan er voor zorgen of je iets snel of langzaam verwerkt.

Van tevoren rouwen

In de meeste gevallen ben ik iemand die vooraf al begint met rouwen, indien ik dit aan kan zien komen. Denk hierbij aan een ernstige, dodelijke ziekte. Hoe ik dit doe? Net als sommige anderen denk ik na over de situatie die gaat komen. Kans op genezing of beter worden op de lange termijn, zit er dan eigenlijk al niet meer in. Veel mensen zullen ontkennen en het niet willen accepteren. Natuurlijk wil ik dit ook niet, maar ik besef mij dat er geen andere mogelijkheid is. Ik accepteer de pijn, verdriet en dus de rouw alvast, voordat het daadwerkelijk zover is.

Waarom zou je alvast van tevoren rouwen? Ik snap dat dit voor sommigen heel vreemd zal klinken. Je rouwt alvast, terwijl diegene er nog is. Door vooraf al te gaan rouwen, kan ik alle stukjes alvast een plek geven, voordat de grootste klap komt. Ook kan ik nog dingen ondernemen die mij in deze periode nog te binnen schieten. Denk aan een extra keer bezoeken van diegene of het maken van een foto samen. Dingen waar je spijt van kan krijgen wanneer je het niet gedaan hebt met of gezegd hebt tegen diegene. Langzaam sluiten bepaalde deurtjes en worden puzzels in mijn hoofd compleet. Dit geeft mij uiteindelijk meer rust op het moment dat ik daadwerkelijk afscheid moet gaan nemen. Het maakt mij bewuster, maar ook rustiger voor dit moment.

Plotseling overlijden van een dierbare

Helaas was het dit keer een dierbare die ik vrij plotseling verloor. Ondanks dat diegene al wel op leeftijd was, was het plotseling. Dit zorgt er bij mij voor dat ik in een bepaalde shock-fase terecht kwam. Het komt bij mij op deze momenten vaak slecht of helemaal niet binnen.

Er zijn genoeg momenten in mijn leven geweest, dat ik pas na dagen of weken het besef begon te krijgen dat iemand weg was en ook voor altijd weg zou blijven. Ik was destijds nog wel een stukje jonger. Veel mensen in mijn omgeving waren al grotendeels over het rouwen heen, terwijl ik nog moest beginnen. Dit maakte de situatie vaak vreemd voor iedereen. Ik voelde mij ongemakkelijk om ‘nu nog’ te rouwen, anderen hadden vaak niet in de gaten wat er opeens mis was met mij. Want het was al een tijdje geleden gebeurd.

Nu ik ouder ben, heb ik geprobeerd om er bewuster mee bezig te zijn. Door er meer over te praten en de onderwerpen stukje bij beetje binnen te laten komen. Ik merk dat ik dat nodig heb, om alles langzamerhand een plekje te kunnen geven. Om alles af te sluiten wat nog open staat in mijn hoofd. Pas dan kan ik zonder problemen weer verder.

Vlinder

Ik ben geen spiritueel aangelegd persoon, dat wil ik er even duidelijk bij zeggen, maar ik merkte iets op dat ik bijzonder vond. Sinds ik volwassen ben, zijn er voor mij twee dichtbij staande dierbaren overleden. En in beide situaties, kort na het overlijden van diegene, kwam er één vlinder (of in ieder geval één vlindersoort) meerdere malen naar mij toe. Ze gingen beide keren op mij zitten en vlogen rondjes om mij heen of dicht langs mij heen. Ongeacht wat ik wel of niet denk en geloof, het was bijzonder voor mij.  Waarom ik deze situatie benoem? Lees snel verder!

Hoe kun je iemand helpen die rouwt?

Hier is helaas geen eenzijdig antwoord op. Iedereen rouwt namelijk anders. Maar wat je wel altijd kunt doen is vragen of je iets voor diegene kunt doen, luisteren naar wat diegene zegt en geen oordeel geven over hoe diegene rouwt.

Ik zal wat praktische voorbeelden geven wat je kunt doen, maar onthoud dat dit nog steeds afhangt per persoon en van de relatie die je met diegene hebt. Je kunt voor de ander klaar staan, wanneer diegene hulp nodig heeft. Denk aan de wat praktische zaken, zoals boodschappen halen, een keertje koken of helpen met het uitzoeken van foto’s. Je kunt luisteren, ook als diegene situaties blijft herhalen of juist over andere dingen wil praten. Soms heeft iemand behoefte om te praten over de situatie, maar soms heeft iemand er ook behoefte aan om te praten over andere zaken. Vaak is dit een moment dat ze even afleiding zoeken. Dus begint iemand opeens over jouw kinderen te praten? Dan is de kans groot dat hij of zij gewoon even afleiding zoekt.

Iets dat ook belangrijk is, is het niet oordelen over hoe iemand rouwt. Zoals ik al eerder aan gaf, de ene rouwt meteen en de andere pas dagen, weken of jaren later. Accepteer dat het anders gaat bij iemand anders en sta klaar voor diegene. En het voorbeeld met de vlinder hierboven? Sommigen zullen het super mooi en spiritueel vinden, anderen zullen het grote onzin vinden. Wat ik er zelf van vind? Ik weet het eerlijk gezegd niet goed. Wat ik wel weet, is dat ik zeker op zo’n moment geen zin heb in mensen die hierover oordelen. Begrijp mij niet verkeerd, je mag het heus ‘toeval’ vinden of ‘een teken’, maar laat mij op dat moment zelf beslissen wat ik er van vind. Luisteren is vaak al genoeg, zonder de bijbehorende oordelen.

Waarom ik het extra benoem om niet te oordelen? Omdat ik vaak merk dat niet gelovige mensen op zulke momenten toch vaak zoekende zijn naar een plek, een hemel, waar hun geliefden zijn. Het kan overigens ook andersom zijn, dat gelovigen opeens (tijdelijk) niet meer geloven, omdat hun dierbare is weggenomen van deze aarde. Dit betekent in beide gevallen niet dat iemand opeens wel of opeens niet meer gelooft. Dit betekent dat iemand een manier zoekt om om te kunnen gaan met zijn of haar rouw. Laat diegene in zijn waarde en luister.

Meer soorten rouw

Als laatste, besef ook dat er meer soorten van rouw bestaan. Rouw is niet enkel wanneer je een dierbaar persoon verliest. Je kunt ook een huisdier verliezen, maar ook je baan of je huis. Je kunt ook rouwen wanneer je je eigen gezondheid verliest, door bijvoorbeeld een ongeluk, handicap of ongeneselijke ziekte. Maar ook zaken zoals een kind dat uit huis geplaatst wordt of een echtscheiding, kunnen voor rouw zorgen.

Tot slot!

Onthoud dat rouw vele gezichten kent, maar dat ze altijd vervelend zullen zijn voor degene die het doormaakt. Help en steun diegene waar je kunt en zorg voor een luisterend oor. Stel vragen als je niet goed weet wat je kunt doen en geef het aan wanneer je bang bent iets fout te doen. De meesten zullen het al waarderen dat ze steun ontvangen en dat ze er niet alleen voor staan.

Het belangrijkste bij elke vorm van rouw, is er zijn voor iemand en naar diegene te luisteren!