Hoe uit autisme zich?

De subtiele uitingen van autisme

Logo MijnAutisme

Natuurlijk zijn er genoeg voorbeelden te vinden over hoe autisme zich kan uiten. Bijvoorbeeld het niet maken van oogcontact, moeite met sociaal contact, het hebben van één specifieke interesse en niet goed kunnen tegen geluid, licht enzovoort. Klopt dit dan niet? Ja dit klopt wel, maar niet voor iedereen in dezelfde mate. Hieronder ga ik beschrijven hoe je deze, maar ook een aantal andere kenmerken, kunt herkennen. Niet alleen in de meest heftige varianten, maar vooral ook de subtielere manieren!

Oogcontact

Dit is wel één van de meest bekende kenmerken van autisme. Gaat het anderen opvallen dat ik ze niet graag aan kijk? Waarschijnlijk niet. Ik vind namelijk de oogkleur van mensen heel interessant en ik kijk vaak of mensen lenzen in hebben. Dus ik kijk vaak wel naar je oog, maar niet echt in je oog. Wanneer ik erg moe ben kan het ook zijn dat ik tussen je ogen kijk in plaats van in je ogen. Je moet dus flink goed opletten wil je dit kunnen zien!

Sociaal contact

Vaak denken mensen dat autistische mensen slecht zijn in sociaal contact. Dit zal voor sommigen best kunnen kloppen, maar in mijn geval is dat zeker niet waar. Ik heb de studie pedagogiek dan ook niet voor niks binnen de standaard vier jaar afgerond. Waarom dit vaak gedacht wordt? Omdat het maken van sociaal contact heel erg veel energie kost. De momenten dat wij slecht contact maken, zijn vaak de momenten dat wij moe zijn of niet meer lekker in ons vel zitten.

Wat gebeurt er wanneer mensen met autisme geen energie meer hebben voor sociale contacten? Dan kunnen we soms raar reageren. We kunnen opeens mensen ontwijken of ontlopen, die wij eigenlijk wel aardig vinden. Hetzelfde geldt voor afspraken afzeggen. Ook kan het zijn dat we opeens bot overkomen, terwijl wij dit niet zo bedoelen. Normaal denken we namelijk veel meer na over wat we zeggen, maar soms hebben wij daar geen energie meer voor. Het kan ook zijn dat we door deze reden juist heel traag antwoorden of ergens later opeens plotseling op terug komen, terwijl het onderwerp al lang afgelopen is. Maar geef toe, wat doe jij als je net wakker bent? Ben jij dan op je best qua communiceren? Of ben je dan ook wel eens bot, kortaf, traag van begrip of misschien zelfs wel een beetje kattig?

Verder kan het ook zijn dat mensen met autisme de grapjes of sarcasme niet meer begrijpen. Deze dingen zijn vaak al lastig te begrijpen, maar wanneer je geen energie meer over hebt, is dit helemaal lastig. Zo kan een autist het ene moment super grappig zijn en overal om lachen, maar het andere moment niks meer snappen. Hetzelfde geldt als hierboven, hoe grappig vind jij grapjes als je net wakker bent gemaakt?

Dus als je je voortaan af vraagt waarom iemand met autisme opeens zo anders reageert, probeer dan eens te vragen hoe het met diegene gaat. En een trucje voor veel mensen, vooral mensen met autisme, vraag eerst hoe het gaat en vraag vervolgens hoe het ECHT gaat. Veel autisten zijn getraind in sociaal wenselijk antwoorden en zullen dit dus ook snel doen.

Vrienden

Mensen met autisme, die hebben en willen toch geen vrienden? Zeker willen we dat wel! Alleen niet iedereen is even goed in vrienden maken en in vrienden behouden. En er zijn ook zeker genoeg mensen met autisme die vrienden hebben, alleen hebben ze er vaak minder dan de huidige maatschappij van iemand verwacht. Want ook hier geldt, hoe meer vrienden, hoe meer sociaal contact, hoe meer energie. En dit is iets wat wij goed moeten verdelen. Wil je een beetje energie stoppen in tien vrienden? Of liever meer energie in twee goede vrienden? In veel gevallen zal het dit laatste zijn.

Interesses

Ah ja, die interesses. Dan hebben ze één grote obsessie toch? Ja, voor sommige klopt dat zeker. Maar niet voor iedereen. Ook voor mij geldt dit niet. Ik heb wel degelijk interesses waar ik (te) veel over kan praten, zoals Pokémon, Disney, creatieve activiteiten, pedagogiek, programmeren, medische dingen, dieren, enzovoort. Gaat dit opvallen? Waarschijnlijk niet, want ik heb heel erg veel interesses. Plus ik weet van deze interesses ook zeker niet alles. Wat wel op kan vallen is dat ik misschien wat fanatiek kan zijn over deze onderwerpen, maar dit heeft iedereen wel bij bepaalde onderwerpen. Wat ook op kan vallen is dat een aantal van deze interesses niet meer echt ‘bij mijn leeftijd passen’, aldus sommigen. Maar naar mijn mening bepaal ik dat zelf wel!

Prikkels

Dit is iets waar iedere autist in bepaalde mate wel last van heeft, maar niet iedereen heeft van dezelfde dingen last. Ikzelf ben niet zo goed met geluid en licht, maar ook metaalgeur vind ik niet heel prettig. Hoe je dit op kan merken? Waarschijnlijk niet goed. Je zult zien dat het in mijn eigen huis misschien wat donkerder is en de tv niet zo hard staat. Hetzelfde geldt voor de radio in de auto. Bij anderen zeg ik hier niet heel vaak iets over, tenzij het echt heel hard staat. Maar wie doet dat niet?

Maar ook hier geldt, hoe vermoeider of hoe slechter in je vel, hoe lastiger het is om met prikkels om te gaan. Wat je dan ziet? Nog steeds weinig. De kans is groot dat ik de situatie vermijd, indien dit mogelijk is. Bijvoorbeeld later komen op een feestje of juist eerder weg gaan, afspraken verzetten of even naar de wc gaan. Wanneer dit niet mogelijk is, wat vaak het geval is, negeer ik het. Dit kan ik best lang, maar de kans is groot dat ik hier veel problemen door krijg wanneer ik weer thuis ben. Het is dan ook fijn wanneer ik thuis even rust heb om weer bij te komen van deze activiteiten.

Wat je soms ook kan zien, vooral bij spanning, is dat ik met mijn voeten of tenen ga wiebelen. Zo kan een deel van de spanning uit mijn lichaam. Maar kijk jij vaak naar iemand zijn of haar tenen? Vast niet! En dat is nou precies de reden waarom ik juist dit beweeg. Dit is iets dat veel mensen niet opvalt.

Kleine autistische trekjes

Naast al deze grote punten, kun je vaak ook veel kleine dingen zien of horen. Zo dragen meiden vaak minder of zelfs geen make-up. Ook zie ik dat mensen met autisme zich vaak minder aantrekken wat anderen van hun kledingstijl of kapsel vinden. Het is niet dat het geen pijn doet als mensen er gemeen over zijn, maar als we iets leuk vinden, dan doen we dat vaak gewoon! Dus in sommige gevallen kun je het een klein beetje zien aan de stijl van een persoon, maar ook dit zegt natuurlijk maar heel erg weinig. Want iedereen kan dit doen en er zullen genoeg mensen met deze stijlen.

Wat je soms ook kunt zien, zijn mensen die spelen met fidget speelgoed, zoals tangles of de momenteel heel erg populaire pop-it fidgets. Deze zijn rustgevend. Ook schijnen veel mensen met autisme van zachte dekens of juist verzwaringsdekens te houden. Maar ook deze dingen kan natuurlijk iedereen gebruiken.

Onze agenda, of agenda’s, zullen veelal erg overzichtelijk zijn. Zelf werk ik met meerdere kalenders, waarvan één digitaal en één op papier. Ik werk ook met kleurtjes en ik heb ook nog extra memo blaadjes. Mensen met autisme zijn vaak erg georganiseerd. Dit zegt niet meteen dat het ook netjes is, want er bestaat ook zoiets als een georganiseerde chaos.

En wat ik vaak heb gehoord, is dat mensen met autisme lui zijn. Maar nee, de meesten zullen niet lui zijn, maar energieloos. Velen zullen in deze ‘luie’ momenten achter een beeldscherm gaan hangen en simpele taakjes en klusjes niet doen. Ik begrijp dat dit lui overkomt, maar weet dat dit vaak niet het geval is. Vaak zijn dit buien waarin iemand overprikkeld is.

Tot slot

Herken jij deze autistische uitingen bij jezelf of bij iemand anders? En wist jij dat sommige kenmerken zo subtiel tot uiting konden komen? Ik hoop dat deze voorbeelden het duidelijker hebben gemaakt en dat het beeld van stereotypische autisten hiermee iets verminderd is. Iedereen is anders en we hebben heus niet allemaal alle kenmerken. En ook zeker niet allemaal in dezelfde mate en op dezelfde manier.

Ga mensen niet zelf proberen te diagnosticeren aan de hand van deze kenmerken, want zoals gewoonlijk kunnen er ook mensen zijn die je zult herkennen in dit beeld, die geen autisme hebben. Veel autisme kenmerken zijn vooral merkbaar voor de persoon zelf en zijn niet zo zeer zichtbaar voor de buitenwereld. Zorg altijd voor professionele hulp, wanneer je twijfels hebt of jijzelf of iemand anders autisme heeft.

Autisme komt voor in heel veel verschillende, maar vooral erg mooie varianten