Wees je eigen nummer 1!

Over jezelf op de eerste plek zetten

Logo MijnAutisme

Dit is een onderwerp waar ik zelf heel vaak veel moeite mee heb gehad, maar stiekem ook nog steeds wel een beetje moeite mee heb zo nu en dan. Ik wil altijd maar al te graag klaarstaan voor een ander, zelfs wanneer dit ten koste gaat van mijzelf. Niet heel handig natuurlijk, maar het is iets dat bij mijn karakter hoort. Of het ook iets autistisch is? Dat weet ik eerlijk gezegd niet. Maar ik denk wel dat meerdere mensen met, maar ook zonder, autisme hier last van zullen hebben. Misschien weet je van jezelf wel dat jij hier ook last van hebt. Maar wat kun je er aan doen?

Stel prioriteiten

Het belangrijkste hierin zal zijn: stel prioriteiten. Ongeacht of je veel of weinig voor anderen doet, je zult altijd te maken krijgen met prioriteiten. Wilde je vandaag zelf een lekker rustig dagje relaxen en iemand vraagt of je mee kunt gaan winkelen? Dan is de vraag: wat doe jij liever? Als jij graag een lekker rustig dagje wil relaxen, dan zou dat je prioriteit moeten zijn en kun je dit redelijk gemakkelijk afzeggen. Winkelen is namelijk niet iets heel dringends, dus voor jezelf kiezen zou hier nog redelijk gemakkelijk lukken.

Het zal al lastiger worden wanneer jij een dagje wil relaxen, maar iemand vraagt of je hem of haar kan helpen met iets dringends, zoals een kind uit school ophalen door een noodsituatie. Hoe groot de prioriteit is, zal van veel dingen af kunnen hangen. Stel jezelf bijvoorbeeld eens de volgende vragen. Hoe goed ken je degene die het vraagt? Kan diegene écht niemand anders vragen voor deze situatie? Hoe dringend is deze noodsituatie eigenlijk écht? Is dit bijvoorbeeld een noodsituatie ‘Ik ben vergeten melk te halen’ of een noodsituatie ‘Ik moet onverwachts naar het ziekenhuis’? En vraag jezelf ook af hoe dringend je eigen taken zijn. Zelfs een lekker dagje relaxen kan een hoge prioriteit hebben, wanneer je bijvoorbeeld een burn-out hebt.

Weeg de zaken dus tegen elkaar af en geef je niet te snel over. Ook jouw eigen dingen zijn belangrijk, zelfs als ze niet zo belangrijk lijken. Kijk welke prioriteit iets heeft en pas je antwoord hierop aan.  Afhankelijk van de antwoorden op de bovenstaande vragen, kun je vaak al wel inschatten of je een uitzondering wilt maken, of dat je toch voor jezelf blijft kiezen. Zulke vragen maken het jezelf gemakkelijker om een keuze te maken. Wees niet bang om voor jezelf te kiezen!

Zou de ander het ook voor jou doen?

Een ander belangrijk punt is: zou de ander het ook voor jou doen? Ik ben geneigd om iedereen te willen helpen, ook ten kosten van mijzelf. De vraag die ik tegenwoordig wel in mijn achterhoofd houd, is of diegene het ook voor mij zou doen in dezelfde situatie. Natuurlijk kan dit niet bij alles, want wanneer het sneeuwt en onze oudere buurvrouw vraagt of ik misschien een paar boodschappen voor haar kan doen, hoef ik niet te verwachten dat ze ditzelfde terug zou doen. Ze vraagt het immers, omdat ze dit zelf fysiek niet meer kan doen. Maar je merkt wel snel wanneer iemand iets terug zou doen voor jou, mits diegene dit zelf ook zou kunnen. En in sommige gevallen doet de ander iets voor jou terug op de manier dat diegene wel kan. Zo bedankt onze buurvrouw ons wel eens met een gezellig avondje uit eten.

Waarom is dit belangrijk om te onthouden? Omdat je niet wilt dat anderen je gaan misbruiken om hun dingen te gaan doen of op te lossen. Jij hebt wel iets beters te doen dan dit, namelijk lief zijn voor jezelf! Je hebt maar één leven en die wil je vast graag leven op de manier die jij leuk vindt.

Wees lief voor jezelf

Het moeilijkste is misschien wel het lief zijn voor jezelf, zeker wanneer je jezelf wel eens een keer voorop heb gesteld. Ik heb snel last van schuldgevoelens, wanneer ik voor mijzelf heb gekozen. Dingen als ‘Ik had eigenlijk best wel kunnen helpen, ook al was ik moe’, of ‘Ik had daar best wel heen kunnen gaan voor de ander, ook al zag ik hier heel erg tegenop’ spoken dan door mijn hoofd. Waarom ik dit doe? Daar ben ik nog steeds niet achter. Ik wil een ander gewoon graag gelukkig zien en ik weet dat ik veel aan kan. Ik denk dat dat de voornaamste redenen zijn. Dus een ander gelukkig zien ten kosten van mijzelf, klinkt op dat moment vaak als een gemakkelijke oplossing. En dat is het ook, totdat je dit veel te vaak gaat doen.

Jezelf eens opofferen voor een vrij serieuze noodsituatie of voor een grote wens van iemand, dat is natuurlijk prima. Wanneer iemand in je familie al jarenlang naar een pretpark wil, iets wat jij te overprikkelend vindt, kun je mogelijk best eens eenmalig doen. Maar dit moet niet iets worden wat je elke maand gaat doen. Leer dus ook om nee te zeggen, hoe moeilijk dit ook is.

Makkelijker gezegd dan gedaan

Hetgeen dat ik hierboven heb beschreven, is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. En zelfs terwijl ik dit aan het schrijven ben, weet ik dat ik ook heus niet altijd mijn eigen adviezen opvolg. Het is een zwak punt van mij, maar ik blijf er aan werken! Langzaam maar zeker kom ik er wel. En het helpt dat anderen mij hierin steunen en helpen, zoals mijn man en mijn vrienden. Zij laten mij regelmatig inzien dat ik er zelf ook toe doe en niet alles voor een ander moet doen of oplossen.

Tegenwoordig gaat het een stuk beter dan vroeger! Dit komt vooral door het vele oefenen en het steeds maar weer opnieuw proberen te kiezen voor mijzelf. Ik besef mij steeds meer dat het niet egoïstisch is, maar gewoon belangrijk om zelf ook staande te kunnen blijven in deze huidige maatschappij.

Eén ding moet ik wel eerlijk toegeven, het gaat mij tijdens de zwangerschap wel extra makkelijk af. ‘Mijn keuzes’ zijn natuurlijk nu niet meer alleen van toepassing op mijzelf, maar hebben ook invloed op het kleine wezentje dat in mij groeit. Dat maakt het de laatste maanden een stuk gemakkelijker. Bovendien hebben anderen hier om één of andere reden ook meer respect en waardering voor. Ergens logisch, want je draagt iets klein en kwetsbaars bij je. Maar aan de andere kant ook niet zo logisch, want ook jouw eigen leven en (mentale) gezondheid doen ertoe. Ook als je ‘alleen’ bent, ofwel niet zwanger.

Vliegtuig voorbeeld

Ondanks dat ik nog nooit in een vliegtuig heb gezeten (vanwege vliegangst), gebruik ik wel het volgende voorbeeld heel vaak. Als er in een vliegtuig iets mis gaat, moet je altijd eerst je eigen zuurstofmasker opzetten en vervolgens pas degene naast je redden met een zuurstofmasker. Zelfs al is dit je man, je kind of een ander belangrijk persoon. Waarom? Omdat je pas voor een ander kunt zorgen of in dit geval een ander kan redden, wanneer je zelf zuurstof hebt. Wanneer jij niet op tijd zuurstof krijgt en het niet redt, kan dit ook betekenen dat de ander het ook niet overleeft. Dus zorg eerst voor jezelf, daarna voor de rest. Hier wordt uiteindelijk iedereen beter van!

Tot slot!

Het blijft natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan en dat zal voor sommigen, waaronder ikzelf, mogelijk altijd het zoeken naar balans blijven. Maar onthoud goed, ook jij mag er zijn. Jij doet ertoe en jij kan anderen pas écht goed helpen, wanneer het goed gaat met jezelf. Laat je leven niet leiden door eventuele schuldgevoelens, daar wordt uiteindelijk niemand beter van. Je mag ook nee zeggen, ongeacht je reden. En je mag anderen ook gerust helpen, maar verlies hierbij niet jezelf!

Wees lief voor jezelf, je verdient het!